The Moral Burden of Military Deployment

Morele verwonding is geen nieuw verschijnsel. Door de geschiedenis heen zijn militairen steeds geconfronteerd met situaties waarin zij getuige waren van gebeurtenissen die hun morele overtuigingen schonden, deze gebeurtenissen zelf veroorzaakten, of er niet in slaagden ze te voorkomen. Wat relatief nieuw is, is de erkenning dat dergelijke ervaringen kunnen leiden tot een klinisch relevante psychologische en existentiële belasting die verschilt van — hoewel zij er soms mee overlapt — de posttraumatische stressstoornis.

Onder de veteranen die in dit proefschrift zijn onderzocht, onder wie Dutchbat III-veteranen die aanwezig waren tijdens de val van Srebrenica, was de prevalentie van potentieel moreel verwondende gebeurtenissen opvallend hoog: de overgrote meerderheid van degenen die geestelijke gezondheidszorg zochten, rapporteerde te zijn blootgesteld aan ten minste één dergelijke gebeurtenis. Velen van hen worstelden met een aanhoudende morele belasting, soms nog tientallen jaren na hun uitzending.

Dit onderzoek werd uitgevoerd bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, een organisatie met meer dan vijftig jaar ervaring in de behandeling van trauma bij uiteenlopende bevolkingsgroepen. ARQ werd oorspronkelijk opgericht om overlevenden van de Tweede Wereldoorlog te ondersteunen. Tegenwoordig biedt de organisatie onder meer zorg aan mensen die zijn getroffen door hedendaagse conflicten en militaire uitzendingen. In die zin sluiten de vragen die in dit proefschrift centraal staan nauw aan bij de oorspronkelijke missie van ARQ: hoe kunnen we het volledige spectrum van psychisch letsel dat voortkomt uit traumatische gebeurtenissen die zich aan moreel begrip onttrekken, herkennen en behandelen?

Wat dit werk onderscheidt, zijn zowel de ambitie als de praktische verankering ervan. In plaats van het concept morele verwonding op theoretische afstand te benaderen, heeft Mariëlle zich gedurende iedere fase van het onderzoek rechtstreeks beziggehouden met veteranen, clinici en andere deskundigen. Dit heeft geleid tot een onderzoeksprogramma met directe praktische relevantie: gevalideerde Nederlandse vertalingen van vragenlijsten over morele verwonding, het eerste klinische interview voor morele verwonding en een online behandelmodule voor morele verwonding die inmiddels actief wordt gebruikt bij ARQ Centrum’45 en andere psychotraumacentra in Nederland. De studies die in dit proefschrift worden gepresenteerd, zijn met elkaar verbonden door een duidelijk gemeenschappelijk doel: ervoor zorgen dat veteranen die worstelen met de gevolgen van moreel verwondende ervaringen worden herkend en passende ondersteuning krijgen.

Het belang hiervan kan nauwelijks worden overschat. Gevoelens van schaamte, schuld en verraad weerhouden veteranen er vaak van om deze ervaringen tijdens de intake of behandeling ter sprake te brengen. Zoals dit proefschrift benadrukt, is het essentieel om expliciet en systematisch te vragen naar potentieel moreel verwondende gebeurtenissen en de gevolgen daarvan. Het Clinical Interview for Moral Injury — Military Version (CIMI-M), dat als onderdeel van dit onderzoek is ontwikkeld, biedt clinici een structuur om dit op een grondige manier te doen, met oog voor de individuele situatie van de patiënt.

"Met grote trots en oprechte waardering presenteren wij dit proefschrift. Het vormt een betekenisvolle wetenschappelijke bijdrage en een directe investering in het welzijn van de mannen en vrouwen die Nederland hebben gediend en die zorg verdienen die recht doet aan de volledige complexiteit van hun ervaringen." 

- Melina Kappeyne van de Coppello-Rakic, voorzitter Raad van Bestuur, ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum -