‘Psychosociale ondersteuning voor boa's schiet vaak tekort’

Boa's kunnen tijdens hun werk veel stress ervaren, zo blijkt uit het rapport ‘Psychosociale Ondersteuning voor Buitengewoon Opsporingsambtenaren (domein 1) bij ingrijpende gebeurtenissen op het werk’ dat ARQ heeft opgesteld in opdracht van de Taskforce ‘Onze hulpverleners veilig'.

Samenwerking politie

“Veel klachten die boa's ervaren komen onder andere voort uit de onduidelijkheid over hun rol en taken", vertelt onderzoeker Noortje Jansen. “De functie van boa is per gemeente verschillend. Daardoor weten ze vaak niet wat ze wel of niet mogen, en wat zij wel of niet moeten. Bovendien is er meestal een grijs gebied tussen de taken en bevoegdheden van de politie en de boa's. Die onduidelijke taak– en rolverdeling zorgt ervoor dat de politie in sommige regio’s minder bekend is met de kennis en kunde van boa’s. We hebben ook gesproken met gemeentes waar boa's wél een goede samenwerking met de politie hebben. We zien in ons onderzoek terug dat de boa's van die gemeenten minder stress ervaren.”

“Veel klachten die boa's ervaren komen onder andere voort uit de onduidelijkheid over hun rol en taken"

Den Haag is een voorbeeld van een gemeente waar de samenwerking met de politie goed is. “Wij zijn ongeveer getrouwd met de politie", zegt coördinator Veilige Publieke Dienstverlening Siddiq van Goens. “In veel andere regio’s kan de samenwerking tussen politie en boa’s nog worden versterkt. Boa’s zijn vaak beter bekend en ervaren met betrekking tot het handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) dan de politie.”

Kwetsbaar

Siddiq is in zijn eigen gemeente veel met boa's op pad geweest. Hij zegt dat er meer factoren zijn die boa's kwetsbaar maken. “De vraag naar boa's is groot. Daardoor is er veel instroom van jonge mensen. Jonge mensen met ervaring als boa zijn bovendien erg gewild bij de politie en Defensie. Daardoor is de doorstroom naar die beroepen groot. Dat betekent dat er relatief veel jonge, onervaren boa's de straat op gaan. De gemeente Den Haag besteedt veel tijd en geld om deze boa’s vanaf de start goed op te leiden.”

“Soms moeten ze geweld toepassen en lopen ze het risico dat burgers een klacht tegen hen indienen.”

Boa's maken op straat van alles mee. “Ze worden bijvoorbeeld uitgescholden, met de dood bedreigd of er worden filmpjes van hen gemaakt die op social media geplaatst kunnen worden", zegt Siddiq. “Soms moeten ze geweld toepassen en lopen ze het risico dat burgers een klacht tegen hen indienen.” Noortje ziet dat dit soort elementen ook bij andere gemeenten voorkomen. “Boa's geven aan dat ze veel te maken krijgen met verbale agressie, vechtpartijen en fysiek geweld. Daarom is het belangrijk dat zij goed begeleid worden, bijvoorbeeld door in het begin altijd in een koppel te werken met een meer ervaren boa of door weerbaarheidstrainingen aan te bieden.”

Belangrijk

Siddiq en Noortje zeggen beiden dat het belangrijk is dat gemeentes de boa's een goede psychosociale ondersteuning geven. “Daar zijn twee redenen voor", zegt Siddiq. “In de eerste plaats voor de boa's zelf. Als zij zich niet gesteund voelen door hun eigen organisatie, krijgen zij van hun eigen familie de vraag: moet je dit werk nog wel willen doen? In de tweede plaats voor de organisatie. Als boa's geen psychosociale ondersteuning krijgen, dan gaan zij zich die hardheid vaak eigen maken. Ze kunnen dan zelf ook gaan pesten of foute grappen gaan maken. De cultuur van de straat wordt geleidelijk hun eigen groepscultuur.”

“Mensen die veel meemaken kunnen daardoor stress en angst ervaren. Veel mensen kunnen daar goed mee omgaan, maar een aantal niet."

Noortje voegt hier nog een derde argument aan toe. “Mensen die veel meemaken kunnen daardoor stress en angst ervaren. Veel mensen kunnen daar goed mee omgaan, maar een aantal niet. Zij kunnen daar slecht over praten en gaan daardoor steeds door hetzelfde proces heen. Dat kan tot ernstige psychische klachten leiden. Door open met mensen te praten, kun je in een vroeg stadium signaleren dat zij ergens last van hebben. Zo kun je voorkomen dat de klachten erger worden en dat mensen uiteindelijk uitvallen.”

BedrijfsOpvangTeam (BOT)

Een goede ondersteuning begint volgens Siddiq met het melden van incidenten. “Wij hameren er altijd op dat boa's alle incidenten altijd melden", zegt hij. “En alle meldingen worden altijd opgevolgd. We roepen de betreffende burgers ter verantwoording, want het mag nooit normaal worden dat je je tegenover een boa misdraagt.”

Uit het onderzoek van ARQ blijkt dat vrijwel alle gemeentes een BedrijfsOpvangTeam (BOT) hebben waar boa’s met hun verhaal terecht kunnen. “Maar de boa's voelen zich lang niet altijd gehoord en begrepen door de BOT-ers", vertelt Noortje. “Ze geven aan dat ze hun verhaal soms moeten doen bij een baliemedewerker die geen idee heeft hoe het er op straat aan toe gaat.”

Toch zegt Siddiq dat ook baliemedewerkers goede BOT-ers kunnen zijn. “Het gaat er vooral om dat BOT-ers goed opgeleid zijn, zodat ze de juiste vragen stellen en hun eigen mening kunnen uitzetten.” Siddiq ziet dat er ook een risico aan vastzit als de BOT-er een collega boa is. “Je loopt dan het risico dat het melden van een incident een onderdeel wordt van je functioneren. Daardoor gaan boa's helemaal niets meer melden.”

Goede normstelling

Het onderzoek van ARQ laat zien dat de ondersteuning aan boa's vooral in kleine gemeentes nog beperkt is. Welk advies zouden Siddiq en Noortje geven aan gemeentes die meer aan psychosociale ondersteuning willen gaan doen? “Zorg voor een goede normstelling", zegt Siddiq. “Dus laat boa's zien dat je achter hen staat en steek tijd in het opvoeden van de burgers. Daarnaast is er ook een rol weggelegd voor de direct leidinggevenden. Zij kunnen integriteit en (sociale) veiligheid als vast thema terug laten komen in de werkoverleggen en zij kunnen regelmatig aan boa's vragen hoe het met hen gaat. Dat zorgt ervoor dat boa's zich ook door hun eigen leidinggevenden gesteund voelen.”

Dit verhaal is een weergave van het interview van Crisismanager.nl.